جایی برای زندگی مثل دیگران...

وحید قراییشهروندان کرمانی این روزها در خیابانهای شهر به وفور شاهد کودکان کم سن و سالی هستند که برای کسب درآمد و کمک به گذران امور اقتصادی خانه دست به اقداماتی نظیر فروش ورقه های فال و آدامس و دعا و گل، تمیز کردن شیشه اتومبیل ها و توزیع برگه های تبلیغاتی و واکس زدن می کنند و البته ظاهرا هر روز بر تعداد این کودکان نیز اضافه می شود. به هر حال آنها مجبورند که بخشی از هزینه های خانواده خود را برای زندگی در وضعیت فعلی اقتصادی تقبل کنند و بخش زیادی از اوقات خود را در خیابانها برای کارهایی که مولد و مفید به فایده نیز نیستند بگذرانند.

در این حال کودکان کار معمولا از پولی که بدست می آورند نیز نصیبی برای خود ندارند و باید آن را روزانه به اعضای بزرگتر خانواده بسپارند. اما این کودکان مشکلات دیگری نیز دارند که قاعدتا می تواند بریا خودشان و دیگر شهروندان مشکل آفرین باشد. آنها که ساعات زیادی را در خیابانها پرسه می زنند  از  مراقبتهای پزشکی و بهداشتی لازم بهره ای ندارند، تغذیه مناسبی ندارند، مهارت های زندگی و آنچه که برای یک زندگی سالم نیاز دارند را فرا نمی گیرند و از آنچه که یک کودک در شرایط طبیعی نیاز به آن دارد تا حد زیادی بی بهره اند. ممکن است ترک تحصیل کنند و در دام افراد ناباب جامعه بیفتند...شاید به همین دلایل بوده است که اداره کل بهزیستی استان کرمان اقدام به ایجاد موسسه ای تحت عنوان مرکز توانمند سازی کودکان کار کرده است تا در حد امکان شرایط یک زندگی معمول و طبیعی را برای کودکان کار فراهم کند. این مرکز به صورت شبانه روزی کودکان کار را که آنجا پناه می آورند می پذیرد تا شرایط مناسبی برای زندگی آنها فراهم کند. مدیر عامل این موسسه در این مورد می گوید:"کودکان کاری که در این مرکز پذیرش می شوند دارای خانه و خانواده هستند اما بدلیل شرایط اقتصادی مجبورند تا در خیابانها کار کنند و قاعدتا امکانات لازم برای زندگی معمول مانند سایر کودکان را ندارند." کبری عطارنژاد می افزاید:"کنترل بهداشتی و پزشکی از لحاظ جسمی و روانی، آموزش و پرورش، تغذیه مناسب و برنامه های تفریحی نیاز این کودکان است و از اردیبهشت ماه امسال که این موسسه آغاز به کار کرده است تلاش می شود تا این امکانات در اختیار کودکان کار قرار گیرد." وی تصریح می کند:" علاوه بر مسائل مربوط به کودکان کار برای ثمربخشی فعالیتهای این مرکز با خانواده این کودکان نیز ارتباط برقرار می شود تا آنها نیز مورد مشاوره قرار گیرند و بدین ترتیب کودکان کار و خانواده های انها از خدمات این مرکز استقبال زیادی کرده اند ضمن اینکه تلاش می شود شرایط مدرسه رفتن این کودکان فراهم شود تا از نظر تحصیلی از سایر کودکان عقب نیفتند." البته این مرکز برای تشکیل پرونده پذیرای کودکان ایرانی است اما به گفته کارکنان مرکز اگر یک کودک کار افغانی نیز به این موسسه مراجعه کند دست خالی برنمیگردد. ضمن اینکه در این مرکز فقط پسران کار پذیرش می شوند. عطار نژاد در این مورد می گوید:"طبق آمار 80 درصد کودکان کار را پسران تشکیل می دهند پس طبیعی است که به این دلیل و شرایط خاصی که کودکان کار دارند و نیازهای ویژه  آنها پذیرش آنها در چارچوبی غیر از ساز و کار مرکز توانمند سازی کودکان کار انجام شود ."

در این مرکز در حال حاضر دو مددکار، یک روانشناس، دو مربی آموزشی، دو مشاور، دو پزشک و پنج مربی ورزش فعالیت می کنند تا کودکان کار شرایط منسبتری از زندگی را تجربه کنند. اما به نظر می رسد به دلیل ناشناخته بودن فعالیت های این مرکز تاکنون کمکهای قابل توجهی از سوی مردم و خیرین کرمانی به این مرکز نشده است و این کمک ها از نیازهای اصلی برای اداره مرکز توانمند سازی کودکان کار کرمان است.

اما رییس هیات مدیره مرکز توانمند سازی کودکان کار کرمان نیز می گوید:"تاکنون 60 نفر از کودکان کار در کرمان در این موسسه پذیرش شده و تشکیل پرونده داده اند و روزانه حدود 25 نفر از این کودکان به این مکان مراجعه می کنند."

خانم خزایی در این مورد می افزاید: "در این موسسه کودکان کار مورد معاینات پزشکی قرار می گیرند،آنها که بی سوادند به سواد آموزی و آموزشهای اولیه مدرسه ای می پردازند، مهارتهای زندگی را فرا می گیرند، از تغذیه رایگان استفاده می کنند و امور فرهنگی، ورزشی و تفریحی متنوعی برای آنها در نظر گرفته می شود."

وی در ادامه می گوید:" این کودکان مورد مشاوره روانشناسی نیز قرار می گیرند تا سلامت روانی آنها نیز مورد معاینه قرار گیرند و به اردوهای جمعی خارج از شهر نیز اعزام می شوند."

 وی با اشاره به اینکه این کودکان پدران کوچک خانواده اند اظهار می دارد:" اداره کل فنی و حرفه ای استان کرمان نیز برای اموزش مهارت به نوجوانان کار بالای 15 سال با این موسسه همکاری می کند تا آنها بتوانند مشاغل و مهارت های مفیدی برای ادامه فعالیت های کاری خود فراگیرند".

خزاعی می افزاید:" تلاش می شود تا به خانواده کودکان کار مشاوره داده شود تا شرایط بهتری برای زندگی خود از لحاظ روانی داشته باشند."

وی تصریح می کند:" مشخصه مشترک کودکان کار این است که خانواده های پرجمعیتی دارند، از لحاظ اقتصادی وضعیت مناسبی ندارند و پدر خانواده در صورت زنده بودن بیکار، از کار افتاده و یا معتاد است و اکثرا جزو خانواده های مهاجر به کرمان محسوب می شوند."

او همچنین با اشاره به اینکه این مرکز از اردیبهشت ماه امسال راه اندازی شده است می گوید:" کودکان کار از حضور در چنین مرکزی بسیار خوشحالند و به علت محرومیت های شدیدی که کشیده اند از برنامه های آن استقبال می کنند و به ثبت نام در مدارس و ادامه تحصیل نیز رغبت بیشتری نشان می دهند."

خراعی در ادامه عنوان می کند:" این موسسه به صورت هیات امنایی و زیر نظر بهزیستی استان کرمان اداره می شود و با توجه به هزینه های بالای این مرکز در تحت پوشش قرار دادن کودکان کار امیدواریم خیرین کرمانی و کسانی که قصد دارند تا در امور خیر مشارکت کنند کمکهای خود را به این موسسه که نقش بسزایی در بهبود شرایط زندگی بخشی از کودکان محروم این شهر دارد اهدا نمایند."

وی در این مورد می افزاد:" علاوه بر وجه نقد، پوشاک، مواد غذایی، وسایل کمک آموزشی، دارو و وسایل بهداشتی از نیازهای اساسی این موسسه برای پوشش بهتر کودکان کار است."

اما صحبت با تعدادی از کودکانی که به این مرکز مراجعه و از خدمات آن بهره می گیرند نیز جالب توجه است. مجتبی 12 ساله است. کلاس اول راهنمایی است و در خیابان ها به مردم فال می فروشد.می گوید که از پولی که درمی آورد چیزی برای خودش نمی ماند و باید کمک خرج یک خانواده 8 نفره باشد. او در این مرکز به تعمیر وسایل برقی بسیار علاقمند شده و سعی می کند تا این آموزش ها را فرا گیرد. البته بازی کردن در این موسسه به همراه سایر کودکان برایش بسیار لذت بخش است. پسر 13ساله ای نیز به سوالاتم پاسخ می دهد. قبلا فال می فروخته ولی در حال حاضر پول می گیرد و برگه های تبلیغاتی را میان مردم توزیع می کند. سواد ندارد و هیچگاه امکان این را نداشته که به مدرسه برود و هزینه های زندگی در خانواده ای که هفت فرزند قد و نیم قد دارند باعث شده او نیز همانند خواهر و برادرهایش زندگی مناسبی نداشته باشد.البته او از مهر ماه امسال با کمک بهزیستی کرمان این امکان را پیدا می کند تا به مدرسه برود و بسیار خوشحال است که رییس بهزیستی کرمان به او گفته است به مدرسه برمد تا برای خودش کسی بشود...

به هر حال در چنین مکانی این امکان برای کودکان کار که محروم از هر امکاناتی هستند پیش امده تا کمی هم از دوران کودکی خود لذت ببرند و برای زندگی آینده خود آمادگی بیشتری کسب کنند.